Lekki stopień niepełnosprawności. Kto może go otrzymać?
Przepisy przewidują trzy stopnie niepełnosprawności: lekki, umiarkowany i znaczny. Każdy z nich odpowiada innemu poziomowi naruszenia sprawności organizmu i wiąże się z odmiennym zakresem uprawnień.
Lekki stopień może zostać przyznany osobie, u której naruszenie sprawności organizmu powoduje obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu z osobą o podobnych kwalifikacjach, ale bez takich ograniczeń zdrowotnych. Posiadanie lekkiego stopnia nie wyklucza więc aktywności zawodowej. Orzeczenie może natomiast pozwolić na korzystanie z określonych rozwiązań dotyczących organizacji pracy i rehabilitacji.
Nie ma jednej listy chorób gwarantujących lekki stopień
Przepisy nie zawierają zamkniętego wykazu chorób, których rozpoznanie automatycznie skutkuje wydaniem orzeczenia. Znaczenie ma nie tylko diagnoza, lecz także to, w jakim stopniu dane schorzenie ogranicza możliwość wykonywania pracy oraz codzienne funkcjonowanie. Można jednak wskazać schorzenia, które zwiększają prawdopodobieństwo uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu lekkim.
Choroby narządu ruchu mogą być podstawą orzeczenia
Jedną z grup są schorzenia narządu ruchu, w tym zmiany zwyrodnieniowe stawów i kręgosłupa, którym towarzyszą ograniczenia ruchowe. Pod uwagę mogą być brane także trwałe następstwa urazów, np. złamań i uszkodzeń więzadeł, a także wady anatomiczne utrudniające przyjmowanie określonej pozycji ciała lub dźwiganie.
Choroby serca i układu krążenia. Liczy się ograniczenie wydolności
Wśród możliwych podstaw do ubiegania się o orzeczenie materiał wymienia także chorobę wieńcową, stan po zawale mięśnia sercowego oraz po zatorze płucnym.Istotne jest przy tym wykazanie, że schorzenie powoduje ograniczenie wydolności wysiłkowej organizmu.
Wady wzroku i słuchu a lekki stopień niepełnosprawności
Podstawą do orzekania mogą być również problemy ze wzrokiem lub słuchem. W przypadku słuchu znaczenie mogą mieć obustronne ubytki utrudniające swobodną komunikację. W przypadku wzroku materiał wskazuje m.in. na wysoką krótkowzroczność lub nadwzroczność trudną do skorygowania oraz znaczne zawężenie pola widzenia.
Migreny, neuropatie i choroby neurologiczne
Lekki stopień może być rozpatrywany również przy przewlekłych chorobach neurologicznych. W materiale wskazano m.in. przewlekłe migreny, które uniemożliwiają normalne funkcjonowanie przez wiele dni w miesiącu, a także neuropatie obwodowe, uszkodzenia splotów nerwowych oraz początkowe stadia chorób neurodegeneracyjnych.
Depresja, zaburzenia lękowe i ChAD również mogą mieć znaczenie
Podstawą do ubiegania się o orzeczenie mogą być także zaburzenia zdrowia psychicznego. W materiale wymieniono depresję endogenną, utrwalone zaburzenia lękowe oraz chorobę afektywną dwubiegunową. Znaczenie ma potwierdzony wpływ tych problemów na adaptację społeczną i funkcjonowanie w codziennym otoczeniu.
Jak uzyskać lekki stopień niepełnosprawności?
Postępowanie rozpoczyna się od zgromadzenia dokumentacji dotyczącej stanu zdrowia. Do wniosku należy dołączyć m.in. historię leczenia, karty informacyjne ze szpitala, opisy przebiegu choroby, wyniki badań obrazowych oraz dokumentację ze specjalistycznych poradni. Kluczowe jest także zaświadczenie o stanie zdrowia wystawione przez lekarza prowadzącego na odpowiednim formularzu.
Zaświadczenie lekarskie jest ważne 30 dni
Na termin trzeba zwrócić szczególną uwagę. Zaświadczenie lekarskie zachowuje ważność przez 30 dni od dnia wystawienia. Wniosek z dokumentacją trzeba więc złożyć przed upływem tego okresu.
Gdzie złożyć wniosek o orzeczenie?
Dokumenty składa się do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (PZON). Można zrobić to osobiście albo przesłać dokumenty listem poleconym. Po sprawdzeniu dokumentacji wyznaczany jest termin posiedzenia komisji. Lekarz orzecznik przeprowadza badanie i wywiad oraz porównuje stan osoby z przedstawioną dokumentacją.
Na wydanie decyzji przewidziano 14 dni od komisji
Zgodnie z materiałem organ ma 14 dni od dnia komisji na wydanie i doręczenie decyzji.Jeżeli wnioskodawca nie zgadza się z rozstrzygnięciem, może się odwołać. Odwołanie do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) składa się za pośrednictwem zespołu, który wydał pierwsze orzeczenie. Termin wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Od rozstrzygnięcia WZON można następnie odwołać się do sądu.
Lekki stopień a pomoc z MOPS i GOPS. Liczy się dochód
Osoby posiadające lekki stopień mogą ubiegać się o świadczenia pomocy społecznej, jeżeli spełniają wymagane warunki. W 2026 roku wskazane w materiale kryteria dochodowe wynoszą:
- 1010 zł miesięcznie dla osoby samotnie gospodarującej,
- 823 zł miesięcznie na osobę w rodzinie.
Możliwe jest m.in. ubieganie się o zasiłek okresowy i celowy. Zasiłek celowy może zostać przeznaczony przykładowo na zakup opału, leków, żywności albo drobne naprawy w mieszkaniu. Przewidziany jest również specjalny zasiłek celowy, który w określonych przypadkach może zostać przyznany osobie przekraczającej podstawowe kryterium dochodowe.
Lekki stopień nie daje świadczenia wspierającego ani zasiłku pielęgnacyjnego
Osoby z lekkim stopniem co do zasady nie otrzymają ani świadczenia wspierającego, ani zasiłku pielęgnacyjnego. To istotna różnica w stosunku do niektórych uprawnień związanych z wyższymi stopniami niepełnosprawności.
Czas pracy przy lekkim stopniu. Maksymalnie 8 godzin dziennie
Pracownik z lekkim stopniem niepełnosprawności ma prawo do szczególnej ochrony związanej z organizacją czasu pracy. Norma nie może przekraczać 8 godzin na dobę oraz 40 godzin tygodniowo.
Zakaz pracy w nocy i nadgodzinach
Co do zasady osoba z lekkim stopniem nie może być zatrudniana w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Od tej zasady przewidziano wyjątek. Na wniosek pracownika zgodę może wyrazić lekarz medycyny pracy.
Dodatkowa 15-minutowa przerwa w pracy
Pracownikowi z lekkim stopniem przysługuje również dodatkowa 15-minutowa przerwa. Jest ona wliczana do czasu pracy i może zostać wykorzystana na odpoczynek albo gimnastykę usprawniającą.
50 proc. zniżki na paszport
Posiadacz ważnego orzeczenia może skorzystać z 50-proc. ulgi w opłacie paszportowej. Według materiału oznacza to opłatę w wysokości 70 zł zamiast 140 zł. Warunkiem jest okazanie orzeczenia podczas składania wniosku o dokument.
Ulga rehabilitacyjna może obniżyć dochód do opodatkowania
Orzeczenie może również umożliwić skorzystanie z ulgi rehabilitacyjnej. W materiale wskazano możliwość odliczenia od dochodu określonych wydatków związanych m.in. z lekami i sprzętem, pod warunkiem posiadania wymaganej dokumentacji potwierdzającej poniesienie kosztu.
Karta parkingowa przy lekkim stopniu. Zasadą jest brak uprawnienia
Lekki stopień niepełnosprawności co do zasady nie daje prawa do karty parkingowej umożliwiającej korzystanie z miejsc przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami. Materiał wskazuje jednak możliwość wyjątku, gdy orzeczenie zawiera wskazanie o znacznie ograniczonej możliwości samodzielnego poruszania się, a niepełnosprawność wynika z określonych przyczyn. Wymieniono trzy symbole:
- 04-O – choroby narządu wzroku,
- 05-R – upośledzenie narządu ruchu,
- 10-N – choroby neurologiczne.
W takim przypadku znaczenie ma więc nie tylko sam stopień, ale również treść i wskazania zamieszczone w orzeczeniu.
Lekki stopień niepełnosprawności 2026. Najważniejsze uprawnienia
Osoba posiadająca lekki stopień może w 2026 roku korzystać przede wszystkim z praw dotyczących zatrudnienia, określonych ulg oraz możliwości ubiegania się o pomoc społeczną. Najważniejsze z nich to maksymalnie 8 godzin pracy na dobę i 40 godzin tygodniowo, zakaz pracy w nocy i nadgodzinach z przewidzianym wyjątkiem, dodatkowa 15-minutowa przerwa, 50-proc. ulga paszportowa, możliwość skorzystania z ulgi rehabilitacyjnej oraz zasiłków z pomocy społecznej po spełnieniu wymaganych warunków.
Samo orzeczenie nie oznacza jednak automatycznego prawa do każdego rodzaju pomocy. W poszczególnych przypadkach znaczenie mają dodatkowe przesłanki, m.in. dochód, rodzaj ponoszonego wydatku czy treść wskazań zawartych w orzeczeniu.
Źródło: infor.pl
