Jakie jest aktualny stan prawny? Czy religia będzie obowiązkowa dla dzieci rozpoczynających rok szkolny 2026/2027? Zgodnie z rozporządzeniem podpisanym przez ministrę edukacji Barbarę Nowacką w lipcu 2024 r. religia jest nieobowiązkowa, odbywa się w wymiarze jednej godziny tygodniowo i nie jest wliczana do średniej na świadectwie szkolnym. Organizacja zajęć powinna uwzględniać jej obecność na początku lub na końcu wszystkich zajęć w danym dniu dla uczniów. Tak też będzie w nowym roku szkolnym 2026/2027.

Stowarzyszenie Katechetów Świeckich stworzyło projekt ustawy „Tak dla religii i etyki w szkole”, pod którym zebrano 500 tys. podpisów. Reguluje się w nim obowiązkowe lekcje religii lub etyki w wymiarze 2 godzin tygodniowo. Projekt obejmuje przedszkola, szkoły podstawowe i ponadpodstawowe (nie dotyczy jedynie szkół dla dorosłych). Co więcej, zakłada powrót do starego systemu, kiedy to ocena z religii liczyła się do średniej.

Prezydium Konferencji Episkopatu Polski wyraża zaniepokojenie kierunkiem zmian wprowadzanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, wskazując na ich możliwe konsekwencje dla wychowania młodego pokolenia. W oświadczeniu „Młody człowiek zasługuje na więcej” biskupi apelują o przywrócenie właściwego miejsca lekcjom religii w szkołach.

Czy edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa od września 2026 r.?

Dokładnie dnia 9 kwietnia 2026 r. ministra edukacji Barbara Nowacka poinformowała, że od września 2026 r. edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa dla wszystkich uczniów. Wyjątkiem jest moduł dotyczący zdrowia seksualnego – tutaj o uczestnictwie dzieci będą decydowali rodzice lub pełnoletni uczniowie. Prezydium Konferencji Episkopatu Polski krytycznie odnosi się do obowiązkowego charakteru przedmiotu „Edukacja zdrowotna”, który ma obowiązywać od 1 września 2026 r. Hierarchowie podkreślają, że za wychowanie młodego człowieka odpowiadają wspólnie rodzina, szkoła, wspólnoty religijne, organizacje społeczne i państwo. Ich zdaniem współpraca między tymi środowiskami powinna opierać się na wzajemnym szacunku, dialogu oraz poszanowaniu kompetencji poszczególnych uczestników procesu wychowawczego.

Marginalizacja religii w polskiej szkole

W odniesieniu do nauczania religii biskupi zaznaczają, że nie jest ono przywilejem Kościoła, lecz realizacją konstytucyjnego prawa uczniów i rodziców, wynikającego z wolności sumienia i wyznania oraz prawa rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Prezydium KEP krytycznie ocenia rozwiązania dotyczące organizacji lekcji religii. Wskazuje m.in. na obowiązek umieszczania ich przed lub po innych zajęciach, ograniczenie wymiaru nauczania do jednej godziny tygodniowo, możliwość łączenia klas oraz nieuwzględnianie oceny z religii w średniej ocen. Zdaniem biskupów rozwiązania te prowadzą do marginalizacji religii w polskiej szkole.

Hierarchowie apelują o niezwłoczne przywrócenie tym zajęciom właściwego miejsca oraz o podjęcie rzeczywistego dialogu z przedstawicielami wspólnot religijnych. Prezydium KEP popiera również obywatelski projekt ustawy, którego celem jest zagwarantowanie uczniom zajęć kształtujących podstawy aksjologiczne życia w ramach religii lub etyki. Biskupi opowiadają się za możliwością wyboru między tymi dwoma przedmiotami, uznając tę kwestię za istotną z punktu widzenia odpowiedzialności za przyszłość młodego pokolenia.

Nie dla obowiązkowej edukacji zdrowotnej

Biskupi dostrzegają znaczenie edukacji zdrowotnej, szczególnie w zakresie profilaktyki chorób, zdrowia psychicznego oraz kształtowania odpowiedzialnych postaw społecznych. Ich zastrzeżenia dotyczą jednak przedstawionej w założeniach programowych oraz materiałach edukacyjnych wizji człowieka, małżeństwa i rodziny. Z tego względu Prezydium KEP z niepokojem przyjmuje decyzję o obowiązkowym charakterze przedmiotu „Edukacja zdrowotna”. Zdaniem hierarchów pozostawienie modułu dotyczącego seksualności jako nieobowiązkowego nie rozwiązuje wszystkich podnoszonych przez nich problemów.

Prawo rodziców do decydowania o sposobie wychowania dzieci

Biskupi podkreślają, że edukacja dotycząca tak wrażliwej sfery życia powinna respektować prawo rodziców do decydowania o sposobie wychowania dzieci. W ich ocenie rolą państwa powinno być wspieranie rodziny, a nie zastępowanie jej w podstawowych zadaniach wychowawczych. Zwracają również uwagę na potrzebę przedstawiania seksualności w kontekście odpowiedzialnych relacji, małżeństwa i rodziny oraz na brak, w ich opinii, jednoznacznego wskazania, że małżeństwo jest związkiem kobiety i mężczyzny.

Potrzeba dialogu społecznego przy uzgadnianiu edukacji zdrowotnej w szkołach

Prezydium KEP wskazuje także na niedostateczny, jego zdaniem, udział środowisk wychowawczych w pracach nad założeniami programowymi edukacji zdrowotnej. Biskupi podkreślają, że tak istotny obszar edukacji powinien być przedmiotem szerokiego dialogu społecznego, przejrzystych konsultacji oraz rzeczywistego udziału rodziców i środowisk odpowiedzialnych za wychowanie. Apelują o przeprowadzenie merytorycznych konsultacji z rodzicami, środowiskami wychowawczymi i wspólnotami wyznaniowymi oraz o wspólne wypracowanie takich treści programowych, które będą respektować różnorodność światopoglądową rodzin, dzieci i młodzieży.

Pełny tekst oświadczenia Prezydium Konferencji Episkopatu Polski:

Wychowanie młodego pokolenia nie jest zadaniem jednej instytucji. Rodzina, szkoła, wspólnoty religijne, organizacje społeczne i państwo współtworzą przestrzeń rozwoju młodego człowieka. Potrzeba współpracy opartej na wzajemnym szacunku i uznaniu kompetencji każdego z uczestników procesu wychowawczego. Widzimy, jak bardzo dziś dzieci i młodzież potrzebują autentycznego wsparcia, pewnych drogowskazów i środowisk, w których mogą wzrastać w poczuciu bezpieczeństwa i godności. U progu nowego roku szkolnego i w obliczu poważnych wyzwań stojących przed wychowaniem, Prezydium Konferencji Episkopatu Polski czuje się zobowiązane zabrać głos w duchu pasterskiej troski o młode pokolenia w naszej Ojczyźnie.

1. Kościół w służbie integralnego rozwoju człowieka

Kościół od wieków towarzyszy człowiekowi w jego drodze do dojrzałości, nie jako instytucja roszcząca sobie prawa do monopolu wychowawczego, lecz jako wspólnota, która w Ewangelii odkrywa najpełniejszy obraz człowieka i dąży do jego realizacji. Wychowanie rozumiemy jako troskliwe towarzyszenie młodemu człowiekowi w odkrywaniu prawdy o sobie, Bogu i świecie. Nie chodzi tu wyłącznie o przekazywanie wiedzy czy kształtowanie umiejętności. Chodzi o formację całej osoby tak, by mogła kochać, żyć w prawdzie i wybierać dobro. Szczególnym wyzwaniem naszych czasów jest osłabienie więzi: rodzinnych, sąsiedzkich i rówieśniczych. Młodzi ludzie coraz częściej dorastają w świecie intensywnej komunikacji cyfrowej, lecz jednocześnie doświadczają osamotnienia. Potrzebują przestrzeni, w których będą wysłuchani, zauważeni i prowadzeni ku dojrzałości. Wobec tak poważnych wyzwań Kościół nie może pozostawać obojętny. Rozumiemy, że żadna instytucja nie zastąpi troskliwego rodzica ani mądrego wychowawcy, ale pragniemy być wsparciem w trudnym dziele wychowania.

2. Lekcje religii prawem uczniów i rodziców

Pragniemy jasno powiedzieć, że lekcje religii nie są przywilejem Kościoła. Są konstytucyjnym prawem uczniów i rodziców, wynikającym z zasady wolności sumienia i wyznania oraz prawa rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami. Lekcje religii pomagają kształtować sumienie, uczą odpowiedzialności, budują hierarchię wartości. Nie służą wyłącznie osobistej formacji wierzących. Pozwalają lepiej poznawać historię Polski i Europy, literaturę, sztukę, etykę społeczną i wiele innych obszarów kultury. Pomagają także lepiej rozumieć samego siebie, odnajdywać sens życia, pogłębiać rozumienie swojej wiary. Do szkolnej edukacji wnoszą coś niepowtarzalnego: odpowiedź na najgłębsze pytania o sens, wartość i cel ludzkiego życia. Dla wielu uczniów, szczególnie w chwilach kryzysu, to właśnie treści wyniesione z lekcji religii okazują się drogowskazem, który nie pozwala się zagubić.

W tym kontekście, z niepokojem płynącym z troski o młode pokolenia, obserwujemy działania Ministerstwa Edukacji Narodowej. Nakaz umieszczania lekcji religii przed lub po innych zajęciach szkolnych, redukcja wymiaru nauczania do jednej godziny tygodniowo, możliwość łączenia klas oraz usunięcie oceny z religii ze średniej ocen prowadzą do ich marginalizacji w polskiej szkole. Dlatego apelujemy o niezwłoczne przywrócenie właściwego miejsca tym zajęciom i podjęcie realnego dialogu z przedstawicielami wspólnot religijnych.

3. Konieczność formacji aksjologicznej

Zdecydowanie popieramy obywatelski projekt ustawy dążący do zagwarantowania każdemu uczniowi zajęć szkolnych kształtujących aksjologiczny fundament życia w ramach lekcji religii lub etyki. Młody człowiek potrzebuje przestrzeni do rozmowy o odpowiedzialności, godności osoby, uczciwości, solidarności i sensie wspólnego życia. Formacja do wartości nie jest przeciwieństwem pluralizmu – przeciwnie, umożliwia prowadzenie dialogu z szacunkiem i budowanie wspólnoty mimo różnic. Z tych względów uczniowie powinni wybierać między lekcjami religii a etyki. To kwestia odpowiedzialności za przyszłość młodego pokolenia.

4. Edukacja zdrowotna z poszanowaniem rodziny i praw rodziców

Kościół od początku istnienia troszczy się o rozwój człowieka w każdym jego wymiarze, dlatego doceniamy potrzebę edukacji zdrowotnej w szkole i dostrzegamy jej znaczenie dla profilaktyki chorób, zdrowia psychicznego oraz odpowiedzialnych postaw społecznych. Nasze obawy dotyczą jednak wizji człowieka, małżeństwa i rodziny, jaka wyłania się z założeń programowych oraz publikowanych podręczników. Dlatego z troską i niepokojem przyjmujemy decyzję Ministerstwa Edukacji Narodowej o obowiązkowym charakterze przedmiotu „Edukacja zdrowotna” od 1 września bieżącego roku. Zwracamy uwagę, że problemu nie rozwiązuje pozostawienie modułu dotyczącego seksualności jako nieobowiązkowego. Wychowanie tak wrażliwej sfery ludzkiego życia musi szanować prawo rodziców do decydowania o jego kształcie. Państwo powinno wspierać rodzinę w wychowaniu, a nie przejmować jej podstawowych funkcji. Seksualność powinna być przedstawiana w perspektywie relacji małżeńskich i rodzinnych, ponieważ w tym kontekście służy autentycznemu dobru człowieka. Niepokoi także brak jednoznacznego stanowiska, że małżeństwo to związek kobiety i mężczyzny. Prosimy zatem rodziców o nieustanne czuwanie nad edukacją własnych dzieci w tak ważnej i zarazem wrażliwej sferze życia. Zwracamy ponadto uwagę, że przy tworzeniu założeń programowych zabrakło szerokiego dialogu ze środowiskami odpowiedzialnymi za wychowanie. Postulaty i prośby Kościoła rzymskokatolickiego nie zostały uwzględnione. Uważamy, że tak ważny obszar edukacji wymaga szerokiego społecznego konsensusu, przejrzystości programowej oraz realnego udziału rodziców i środowisk wychowawczych. Apelujemy o merytoryczne konsultacje z rodzicami, środowiskami wychowawczymi i wspólnotami wyznaniowymi oraz wspólne wypracowanie treści programowych szanujących światopogląd wszystkich rodziców, dzieci i młodzieży.

5. Wdzięczność wobec rodziców, nauczycieli i wychowawców

Chcemy skierować słowa szczególnej wdzięczności i serdecznej zachęty do wszystkich rodziców, nauczycieli i wychowawców, którzy każdego dnia podejmują trud wychowania opartego na wartościach. Wasz wysiłek ma ogromne znaczenie, a każda godzina poświęcona na rozmowę o tym, co naprawdę ważne, jest bezcennym darem złożonym w sercu młodego człowieka. Dziękujemy szczególnie Wam, drodzy nauczyciele religii, za wytrwałość i poświęcenie w obliczu piętrzących się trudności. Nic nie zastąpi waszej miłości, obecności i codziennego świadectwa. Drodzy rodzice, prosimy, angażujcie się w życie szkolne, pytajcie o treści nauczania, korzystajcie ze swoich konstytucyjnych praw. Wasze zatroskanie o wychowanie jest niezbędne, a Kościół jest gotów zawsze was wspierać w konsultacjach, przygotowywaniu programów wspierających rodziny, rozwijaniu pomocy psychologicznej i tworzeniu przestrzeni dialogu między szkołą, rodzicami i wspólnotami religijnymi.

Wszystkim zaangażowanym w dzieło wychowania udzielamy na nowy rok szkolny pasterskiego błogosławieństwa, prosząc Boga o siłę, mądrość i wytrwałość w tej pięknej, odpowiedzialnej i wymagającej posłudze. Niechaj Maryja, Matka wszystkich wychowawców, otacza Was Swoją macierzyńską opieką w służbie młodemu pokoleniu.

X Tadeusz Wojda SAC, Arcybiskup Metropolita Gdański, Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski

X Józef Kupny, Arcybiskup Metropolita Wrocławski, Zastępca Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski

X Marek Marczak, Sekretarz Generalny Konferencji Episkopatu Polski

Warszawa, dnia 24 sierpnia 2026 r.

Źródło: episkopat.pl

infor.pl