Profilaktyczne badania lekarskie pracowników

Profilaktyczne badania lekarskie są obowiązkowe dla wszystkich zatrudnionych na umowę o pracę, bez względu na zajmowane stanowisko i rodzaj wykonywanej pracy. Pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie.

Badania lekarskie pracowników – Kodeks pracy

Podstawowe przepisy dotyczące profilaktycznych badań lekarskich pracownika znajdują się w Kodeksie pracy. Badania dzielą się na badania wstępnie, okresowe i kontrolne.

Wstępnym badaniom lekarskim podlegają osoby przyjmowane do pracy. Badaniom tym podlegają również pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Badania okresowe wykonywane są podczas zatrudnienia, w terminach wyznaczonych przez lekarza.

Z kolei badaniom kontrolnym podlegają pracownicy po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni.

Kto nie podlega profilaktycznym badaniom lekarskim

Przepisy przewidują pewne wyjątki w przypadku wstępnych badań lekarskich. Nie podlegają im osoby:

  • przyjmowane ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą;
  • przyjmowane do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych.

Badania nie są też konieczne w przypadku przyjmowania do pracy osób pozostających jednocześnie w stosunku pracy z innym pracodawcą, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy i pracodawca stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy. Wyłączenie to nie dotyczy jednak osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych.

Badania lekarskie pracowników – rozporządzenie

Szczegółowe zasady dotyczące badań pracowników określa rozporządzenie w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. Rozporządzenie reguluje:

  • zakres wstępnych, okresowych i kontrolnych badań lekarskich pracowników, tryb ich przeprowadzania oraz sposób dokumentowania i kontroli tych badań;
  • częstotliwość wykonywania badań okresowych;
  • zakres profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami niezbędnej z uwagi na warunki pracy;
  • tryb wydawania i przechowywania orzeczeń lekarskich.

W sprawach np. o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na określonym stanowisku lekarz medycyny pracy orzeka po uprzednim osobistym zbadaniu osoby badanej. Orzeczenie wydawane jest na podstawie wyników przeprowadzonego badania lekarskiego oraz zleconych dodatkowych specjalistycznych badań konsultacyjnych lub badań dodatkowych, a także na podstawie oceny zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika, występujących na stanowisku pracy.

Nowe przepisy – badania lekarskie pracowników

Od kwietnia 2026 r. zmieniły się niektóre zasady przeprowadzania badań lekarskich pracowników. Nadal orzeczenie lekarskie może być wystawiane w formie papierowej, ale wprowadzona została możliwość wystawiania orzeczeń w postaci elektronicznej. Orzeczenia sporządzane są w systemie teleinformatycznym, zapisywane w Systemie Informacji Medycznej (SIM) i automatycznie udostępniane pracownikowi w Internetowym Koncie Pacjenta (IKP).

Inną nowością jest umożliwienie lekarzowi medycyny pracy wydawanie indywidualnych zaleceń prozdrowotnych. Lekarz może przekazać pracownikowi zalecenia obejmujące również pozazawodowe czynniki zdrowotne. Zalecenia te są przekazywane wyłącznie pracownikowi i nie są udostępniane pracodawcy.

Badania okresowe – dzień wolny

W miarę możliwości okresowe i kontrolne badania lekarskie przeprowadza się w godzinach pracy i pracownikowi nie przysługuje z tego tytułu odrębny dzień wolny. Za czas niewykonywania pracy w związku z przeprowadzanymi badaniami pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. W razie przejazdu na te badania do innej miejscowości przysługują mu należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych.

Badania lekarskie pracowników – cena

Koszty badań profilaktycznych, zarówno wstępnych, jak okresowych i kontrolnych, ponosi w całości pracodawca. Przy czym wysokość ceny za badania lekarskie zależy od stanowiska i zakresu badań.

Do kosztów związanych z badaniami profilaktycznymi zalicza się także wynagrodzenie za czas niewykonywania pracy przez pracownika w związku z badaniami profilaktycznymi, koszty ponownego badania (na skutek odwołania od treści orzeczenia lekarskiego), czy koszty okresowych badań lekarskich osoby, z którą rozwiązano stosunek pracy, jeżeli zgłosi wniosek o objęcie jej takimi badaniami w związku z zatrudnianiem jej przez pracodawcę w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających.

Źródło: infor.pl