Wodomierz i instalacja wodociągowa – gdzie właściciele nieruchomości zobowiązani są do umieszczenia przyłącza wody?

Wodomierz (tzw. główny), w domach jednorodzinnych, powinien być umieszczony w piwnicy budynku lub na parterze, w wydzielonym, łatwo dostępnym miejscu. Dopuszcza się również umieszczenie zestawu wodomierza głównego w studzience poza budynkiem, ale wyłącznie, jeżeli – jest on niepodpiwniczony i nie ma możliwości wydzielenia na parterze budynku łatwo dostępnego, wydzielonego miejsca, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym. W budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej miejscem tym powinno być natomiast odrębne pomieszczenie – wynika z par. 116 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, które – co prawda – utraciło moc obowiązującą z dniem 20 września 2026 r., ale którego przepisy – nadal mogą być jednak stosowane na podstawie przepisów przejściowych – art. 102a-102c – dodanych do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, ponieważ cały czas są jeszcze w toku prace legislacyjne nad nowym rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Stanowi o tym wprost komunikat Ministerstwa Rozwoju i Technologii z dnia 18 września 2026 r., zgodnie z którym – „Od dnia 20 września 2026 r. w okresie 18 miesięcy do budowy, wykonywania robót budowlanych oraz do utrzymywania i użytkowania budynków mieszkalnych stosuje się dotychczasowe przepisy wykonawcze dotyczące warunków technicznych.” Ministerstwo wyjaśnia:

„Na mocy ustawy z dnia 31 lipca 2026 r. o zmianie ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. poz. 1161) przez 18 miesięcy liczonych od dnia 20 września 2026 r. stosuje się dotychczasowe przepisy wykonawcze dotyczące warunków technicznych, w zakresie określonym tą ustawą.

Inwestor będzie mógł złożyć organowi prowadzącemu postępowanie oświadczenie o przygotowaniu projektu w oparciu o dotychczasowe przepisy, które zawarte są w rozporządzeniach:

  • Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,
  • Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych.

W celu wypracowania optymalnego brzmienia nowych przepisów prace nad projektem rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych są nadal prowadzone.”

W okresie 18 miesięcy liczonych od dnia 20 września 2026 r., tj. do dnia 20 marca 2028 r. – nadal można więc powoływać się na przepisy ww. rozporządzenia, z tym jednak zastrzeżeniem, że – do inwestycji wykonanych począwszy od 20 września br. – znajdą one zastosowanie, jeżeli inwestor złożył oświadczenie o stosowaniu ww. przepisów, zgodnie z art. 102a ust. 1 prawa budowlanego.

W kwestii umiejscowienia wodomierzy – w ww. przypadkach – nadal można zatem odwoływać się do przepisów ww. rozporządzenia (a konkretnie jego par. 116).

W przypadku domów jednorodzinnych, w praktyce, wodomierze umiejscowione mogą być zatem na dwa sposoby:

  • w ogrzewanym pomieszczeniu albo
  • w piwnicy, studzience lub nieogrzewanym pomieszczeniu.

Powyższe – tj. miejsce, w którym umieszczony został wodomierz – jest decydujące w kwestii tego, czy właściciel nieruchomości, powinien dodatkowo zadbać o jego izolację termiczną przed zimą.

Obowiązkowe ocieplenie wodomierza przed zimą – z jakich przepisów wynika, że właściciel musi zapewnić izolację termiczną przyłącza wody (a w tym wodomierza)?

Ważne

Wspomniany powyżej par. 116 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (które utraciło moc obowiązującą z dniem 20 września 2026 r., ale którego przepisy nadal mogą znajdować zastosowanie na podstawie przepisów przejściowych – art. 102a-102c – dodanych do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane), stanowi, że – zestaw wodomierza głównego, na połączeniu z siecią wodociągową, powinien być zabezpieczonym przed zalaniem wodą, zamarzaniem oraz dostępem osób niepowołanych.

Z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, wynika ponadto, że – jeżeli umowa o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków nie stanowi inaczej – odbiorca usług (czyli najczęściej właściciel nieruchomości) odpowiada za zapewnienie niezawodnego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych z urządzeniem pomiarowym włącznie. Z powyższego przepisu również wynika zatem pośrednio obowiązek zabezpieczenia wodomierza i przyłącza wodociągowego przed zamarznięciem.

Co istotne – przepisy nie precyzują jakie materiały czy jaka technologia powinny zostać wykorzystane do izolacji termicznej wodomierza/ochrony wodomierza przed zamarznięciem. Jeżeli wodomierz został umieszczony w ogrzewanym pomieszczeniu – zazwyczaj jest to wystarczające. Jeżeli natomiast znajduje się w piwnicy, studzience lub nieogrzewanym pomieszczeniu – do jego ochrony przed zimnem i mrozem można wykorzystać różnego rodzaju otuliny, pianki czy chociażby styropian. Przepisy wymagają osiągnięcia efektu, czyli zapewnienia prawidłowego działania urządzenia i ochrony przed zamarznięciem. Sposób zabezpieczenia pozostawiono natomiast właścicielowi lub zarządcy nieruchomości.

Obowiązkowe ocieplenie wodomierza przed zimą – jakie konsekwencje grożą właścicielowi nieruchomości, który nie zabezpieczył wodomierza przed zimą i ten (i/lub przyłącze wody) – na skutek zamarznięcia – uległ/y uszkodzeniu?

Za niezabezpieczenia wodomierza przed zamarznięciem właścicielowi (lub zarządcy) nieruchomości nie grozi kara administracyjna ani mandat, ale może on ponieść konsekwencje finansowe i cywilnoprawne. Jeżeli wodomierz został uszkodzony wskutek zamarznięcia z powodu braku jego odpowiedniego zabezpieczenia:

  • przedsiębiorstwo wodociągowe może obciążyć odbiorcę kosztami jego wymiany lub naprawy. Odpowiedzialność właściciela (lub zarządcy) nieruchomości wynika z obowiązku dbania o prawidłowe funkcjonowanie instalacji i urządzenia pomiarowego (zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków),
  • co doprowadziło do pęknięcia wodomierza, rozszczelnienia instalacji, wycieków lub zalania pomieszczeń – koszty usunięcia takich szkód, co do zasady, obciążają właściciela (lub zarządcę) nieruchomości,
  • co spowodowało, że nie rejestrował on prawidłowo poboru wody – przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może ustalić zużycie na podstawie średniego zużycia z wcześniejszych okresów rozliczeniowych, zgodnie z par. 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 27 lutego 2018 r. w sprawie określania taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (zgodnie z którym – w przypadku stwierdzenia nieprawidłowego działania wodomierza głównego ilość pobranej wody ustala się na podstawie średniego zużycia wody w okresie 3 miesięcy przed stwierdzeniem nieprawidłowego działania wodomierza, a gdy nie jest to możliwe – na podstawie średniego zużycia wody w analogicznym okresie roku ubiegłego lub iloczynu średniomiesięcznego zużycia wody w roku ubiegłym i liczby miesięcy nieprawidłowego działania wodomierza).

Miejskie Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) przypominają o zabezpieczeniu wodomierzy przed zimą

O zabezpieczeniu instalacji wodnej (w tym wodomierza) przed zimą, w związku ze zbliżającymi się mrozami – przypominają, w ostatnim czasie, Miejskie Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji. MPWIK w Piekarach Śląskich, we wpisie opublikowanym w dniu 4 listopada br. w mediach społecznościowych przestrzega np.:

„Nadchodzą coraz chłodniejsze dni! Zanim pojawią się silne mrozy, warto zadbać o odpowiednie zabezpieczenie instalacji wodociągowej. Zamarzająca woda może doprowadzić do pęknięcia rur, uszkodzenia wodomierzy i kosztownych awarii.

✅ Jak przygotować instalację na zimę?

🔹 Ociepl rury i wodomierze w nieogrzewanych pomieszczeniach.

🔹Zabezpiecz studnie wodomierzowe przed mrozem.

🔹 Spuść wodę z instalacji sezonowych, np. w altanach i ogródkach działkowych.

🔹 Nie zastawiaj samochodami hydrantów, zasuw i włazów studni – zapewnij służbom swobodny dostęp do infrastruktury.

💡 Pamiętaj! Kilka prostych działań wykonanych już teraz może uchronić Cię przed poważną awarią i niepotrzebnymi wydatkami.

💧 Nie daj się zaskoczyć zimie – zadbaj o swoją instalację już dziś!”1

Źródło: infor.pl