Przez Polskę przechodzi kolejna fala upałów i choć w czasie, który upłynął od tej, z którą zmagaliśmy się na przełomie czerwca i lipca, teoretycznie zmieniło się wiele, bo uchwalono przepisy dotyczące maksymalnych temperatur w miejscu pracy, to w praktyce nie zmieniło się nic, bo wejdą one w życie dopiero 11 stycznia 2027 roku. Jak więc powinni radzić sobie pracownic i pracodawcy tu i teraz?

Prawo do bezpiecznych warunków pracy wynika z Konstytucji

Prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy zostało każdemu zagwarantowane w art. 66 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy w tym zakresie określają przepisy Kodeksu pracy. I tak, jedną z podstawowych zasad prawa pracy, którą wyrażono w jego art. 15 jest obowiązek pracodawcy do zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Został on uszczegółowiony w dalszych regulacjach, w tym m.in. w art. 94 pkt 4 i art. 207 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w którym wskazano, że pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy i ma obowiązek chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy. Co więcej, jak wyraźnie wskazał Sąd Najwyższy, okoliczność, że pracownik podejmuje pracę zawodową ze świadomością zagrożeń, jakie stwarza ona dla jego zdrowia lub życia nie zwalnia pracodawcy od odpowiedzialności za bezpieczeństwo i higienę pracy (wyrok SN z 17 października 2024 r., sygn. akt I PSKP 40/23).

Pracownik może powstrzymać się od pracy

Kwestią kluczową dla omawianej tematyki jest to, że jak wynika z art. 210 Kodeksu pracy, w razie, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik ma prawo powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Jeżeli powstrzymanie się od wykonywania pracy nie usuwa zagrożenia, pracownik ma prawo oddalić się z miejsca zagrożenia, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego. Co więcej, nie może on w takich przypadkach ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla niego konsekwencji z powodu powstrzymania się od pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia, a za czas powstrzymania się od wykonywania pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia w tych przypadkach, pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Jak z tego wynika, jeśli pracodawca nie wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków w zakresie zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i ignoruje utrudnienia wynikające z panujących upałów, obowiązujące przepisy dają pracownikom podstawy do podjęcia działań mających na celu zapewnienie sobie bezpieczeństwa.

Infolinia Państwowej Inspekcji Pracy

Państwowa Inspekcja Pracy przypomina też, że choć póki co przepisy nie określają dopuszczalnej maksymalnej temperatury w pomieszczeniach pracy, to jednak nieprzestrzeganie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy można i należy zgłaszać do PIP. Inspektorzy pracy mają bowiem możliwość weryfikacji wymagań, których niespełnienie przez pracodawcę wpływa na pogorszenie warunków pracy w upale. Nie budzi bowiem wątpliwości to, że wysokie temperatury mogą stwarzać bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika. Dlatego na czas upałów Państwowa Inspekcja Pracy uruchomiła specjalną infolinię, na której można otrzymać dodatkowe informacje na temat stosowania obowiązujących przepisów. Jest ona czynna od poniedziałku do piątku w godzinach od 9 do 15. Numer telefonu, pod który można dzwonić to 22 626 43 67.

Źródło: infor.pl